 ขยะบ้านเรามีสัดส่วนขยะสดถึง 60 % |
เรื่องการจัดการของเสียนั้น สมควรที่จะต้องแจกแจงว่า “ของเสีย” หมายรวมถึงไม่แต่เฉพาะขยะทั่วไปเท่านั้น ยังรวมถึง ของเสียที่เป็นของเหลว คือน้ำเสีย หรือที่มองไม่เห็น แต่รู้สึกหรือเป็นคุณเป็นโทษได้ เช่น อากาศเสีย เป็นต้น และเมื่อย้อนกลับไปถึงเรื่องขยะทั่วไปจากครัวเรือน ก็เป็นที่ทราบกันดีอยู่ว่า โดยเฉลี่ยเรามีขยะสดหรือขยะเปียกเป็นสัดส่วนอยู่ถึงกว่า 60 เปอร์เซ็นต์ ที่เหลือเป็นขยะจำพวกกระดาษ แก้ว โลหะ พลาสติก ฯ ด้วยสัดส่วนที่ขยะสดมีอยู่มากนั่นเอง เทศบาลตำบลเมืองแกลงจึงพยายามที่จะหาวิธีการจัดการในลักษณะของการนำกลับมาใช้ใหม่ โดยให้น้ำหนักความสำคัญกับการนำไปแปรรูปเป็นการทำน้ำหมักจุลินทรีย์ นำไปทำปุ๋ยหมัก นำไปต่อยอดเป็นอาหารของหนอนก่อนที่จะนำหนอนไปเป็นอาหารของปลา เพื่อนำมาเป็นรายได้และเป็นอาหารของเราอีกที และรวมถึงกำลังจะนำขยะสดนี้ไปหมักด้วยระบบไร้ออกซิเจน เพื่อให้ได้แก๊สสำหรับการหุงต้ม |
|
| ที่ต้องวางประเด็นกันให้ชัด ๆ คือ มีเป้าหมายสำคัญอยู่ที่การลดปริมาณขยะที่จะต้องพาไปหลุม โดยมีต้นทุนเงินงบประมาณที่ต้องสูญเสียไปกับการจัดการตรงนี้ปีละกว่า 7 ล้านบาทเป็นเดิมพัน เนื่องจากค่าใช้จ่ายส่วนการจัดการขยะนี้อยู่ที่ประมาณกิโลกรัมละ 1 บาท ยิ่งลดปริมาณขยะลงเท่าใด การใช้จ่ายงบประมาณย่อมเกิดประสิทธิภาพและคุ้มค่ามากยิ่งขึ้นเท่านั้น และที่สำคัญคือ การใช้ข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ที่มีต้นทุนพลังงานแฝงอมอยู่ก่อนที่จะกลายมาเป็นขยะถูกใช้ไปอย่างมีคุ้มค่ากับพลังงานที่ต้องสูญเสียไป
ยกตัวอย่างข้าวสักหนึ่งเมล็ด ก่อนที่จะตกไปสู่กระเพาะอาหารให้ร่างกายนำไปใช้ประโยชน์จนสุดท้ายเหลือเป็นกากที่ร่างกายจะขับถ่ายออกมานั้น เมล็ดข้าว ต้องมีการลงทุนปลูก ต้องมีการไถหว่าน ต้องผันน้ำเข้านา ต้องเก็บเกี่ยว ต้องเข้าโรงสี ต้องขนส่ง ต้องจำหน่าย ฯ ซึ่งทุกขั้นตอนที่ต้องขับเคลื่อนล้วนตั้งอยู่บนการอาศัยทรัพยากรธรรมชาติของโลกทั้งสิ้น |
 การกำจัดขยะควรจะเป็นส่วนสุดท้าย ที่จำเป็นจริงๆ เท่านั้น |
|
 3 ล้อพ่วงข้างวิ่งตรงเข้าหา แหล่งกำเนิดขยะสด |
การใช้ของอย่างคุ้มค่าจึงเป็นเรื่องสำคัญ ดังที่ได้แจงไว้ว่า อาจเป็นการใช้ซ้ำ หรือนำไปแปรรูปก็ดี ก็เป็นประโยชน์ทั้งนั้น
ปัจจุบันนี้ กระบวนการจัดการขยะสด ยังอยู่ในขั้นตอนเรื่องของผักผลไม้ที่เหลือทิ้งจากครัวเรือนหรือการประกอบการ แต่ได้ปรับเปลี่ยนการเก็บขนโดยหันมาใช้มอเตอร์ไซค์มีพ่วงข้างเพื่อการประหยัดน้ำมันและความคล่องตัว จากนั้นจึงนำมาใส่กระสอบกดให้จมไว้ในถังน้ำ ผสมกับน้ำตาลโมลาส หัวเชื้อจุลินทรีย์ และน้ำ หมักไว้ราวกว่า 1 สัปดาห์ เพื่อให้เศษผัก ผลไม้ ถูกย่อยใช้เป็นอาหารของจุลินทรีย์ แล้วจึงนำกากที่เหลือจากกระบวนการนี้ไปทำปุ๋ยหมักอีกทอดหนึ่ง |
|
| และเมื่อเทศบาลฯ ได้จัดหาเครื่องบดย่อยกิ่งไม้เพื่อนำมาใช้จัดการกับเศษวัสดุกิ่งไม้ ใบไม้จากต้นไม้ที่ปลูกอยู่ตามริมถนน ริมทาง หรือบนบาทวิถีที่ต้องตัดแต่งให้สวยงามและเป็นระเบียบเรียบร้อยอยู่เสมอ โดยแต่เดิมเมื่อตัดแต่งแล้วต้องนำไปเผาหรือขนส่งไปฝังยังหลุมฝังกลบ ก็หันมานำเข้าเครื่องบดย่อยจนละเอียด และได้นำมาคลุกผสมรวมกับผักผลไม้ที่เหลือทิ้งจากครัวเรือน และกากที่เหลือจากถังหมักจุลินทรีย์ จากนั้นก็ราดด้วยน้ำจุลินทรีย์เพื่อเร่งการย่อยสลาย และเพิ่มคุณค่าให้กับปุ๋ยหมัก หมั่นเกลี่ยกลับกองเพื่อให้การย่อยสลายทั่วถึง จนเมื่อได้รอบจึงนำไปเป็นปุ๋ยให้กับต้นไม้ต่อไป โดยไม่ต้องหาซื้อปุ๋ยมาใช้เช่นเดิมอีกต่อไป |  เครื่องบดย่อยกิ่งไม้เพื่อยุติการเผาหรือฝัง อย่างไร้ประโยชน์ |
|
 |
เอกชนคู่สัญญาของเทศบาลต้อง เศษกิ่งไม้ใบหญ้าที่บดย่อยแล้ว |
 |
 ปุ๋ยหมักที่ได้จากวัสดุไร้ค่า ทำให้เทศบาลไม่ต้องซื้อปุ๋ยอีกต่อไป |
นอกจากกระบวนการนำเศษผักผลไม้เหลือทิ้งจากครัวเรือนมาทำน้ำจุลินทรีย์และปุ๋ยหมักแล้ว ความคิดที่จะนำขยะสดเหล่านี้ให้แปรไปใช้ได้หลากหลายช่องทางให้มากขึ้นยังคงเป็นไปอย่างต่อเนื่อง จึงที่สุดแล้ว ได้ทดลองปล่อยให้ผักผลไม้เหลือทิ้งเหล่านี้บูดเน่าเองตามธรรมชาติ เมื่อแมลงวัน แมลงหวี่ ตัวริ้นตัวไรมาไข่ไว้บนเศษผักผลไม้ จนเกิดเป็นหนอน ผักผลไม้เหล่านี้ก็เป็นอาหารของหนอน เมื่อหนอนมีขนาดใหญ่ขึ้น ก็แยกนำไปเป็นอาหารของปลาที่เลี้ยงไว้อีกทีหนึ่ง ในขณะที่เศษผักผลไม้ก็ถูกย้ายนำไปหมักทำปุ๋ยได้อีกทาง
และส่วนสุดท้ายที่อยู่ระหว่างรอการติดตั้งโดยมีเป้าหมายเดียวกัน คือการนำเศษผักผลไม้เหลือทิ้งจากครัวเรือนไปใช้ประโยชน์ นั่นคือ ระบบถังหมักขยะสดแบบไร้ออกซิเจนเพื่อนำแก๊สที่เกิดขึ้นไปเป็นแก๊สหุงต้ม ตามแบบของกรมพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน ซึ่งต้องใช้ขยะสดวันละประมาณ 40 กิโลกรัม ก่อนที่จะนำกากที่เหลือไปหมักเป็นปุ๋ยเช่นเดียวกัน |
|
 คัดแยกหนอนที่เกิดจากเศษผักผลไม้ ไปเป็นอาหารของปลาดุก |
 หนอนที่เกิดจากไข่ของแมลงวัน แมลงหวี่ ตัวริ้น ตัวไร โดยมีเศษผัก ผลไม้ ที่เก็บมาจากครัวเรือนเป็นแหล่งอาหาร |
 ปลาดุกที่อาศัยหนอนเป็นอาหาร |
| ทิศทางการจัดการขยะสดเพื่อต้องการให้ถูกนำไปกำจัดที่หลุมฝังกลบโดยไม่เกิดประโยชน์ใด ๆ จึงเป็นแนวทางการจัดการของเสียที่สำคัญสำหรับปีนี้ ต้องมีการปรับปรุงกระบวนการทำงานในแนวดิ่งโดยเข้าหาครัวเรือนผู้ก่อให้ละเอียดขึ้น วางระบบการจัดการให้มีประสิทธิภาพขึ้น มองผลลัพธ์ไว้ที่ปริมาณขยะสดที่ถูกคัดแยกออกมา และปริมาณผลผลิตที่ผลิตได้ทั้งน้ำหมักจุลินทรีย์ ทั้งปุ๋ยหมัก ทั้งอาหารของปลา และแก๊ซเพื่อการหุงต้มควบคู่กันไป ซึ่งหากติดตามแก้ไขกันอย่างต่อเนื่อง ก็น่าเชื่อว่า ปริมาณขยะเมืองของเมืองแกลงในปี 2551 นี้น่าจะพอยับยั้งมิให้เพิ่มขึ้นกว่าปีที่ผ่านมาได้อยู่ |  น้ำจุลินทรีย์ที่หมักด้วยเศษผักผลไม้ น้ำตาลโมลาส และหัวเชื้อ มีผิวคล้ายวิปครีม ผสมน้ำเชื่อมลอยหน้า แสดงว่าใช้งานได้ |
|
