ภาพที่๒. ความเข้มจางของภาพเป็นเครื่องแสดงระดับธรณีสัณฐานตามตำแหน่งที่ตั้งต่าง ๆ ในย่านนี้ จะเห็นว่า สามตำบลคือ บ้านนา ทางเกวียน ทุ่งควายกินของอำเภอแกลง มีสภาพเป็นที่ลุ่มต่ำ ชื่อตำบลที่กล่าวถึงข้างต้น จึงบ่งบอกถึงสภาพชีวิตความเป็นอยู่ในอดีตของผู้คนที่ผูกพันอยู่กับ นา เกวียน และควาย การทำนาจึงเป็นอาชีพที่เหมาะกับลักษณะของพื้นที่  ส่วนธรณีสัณฐานที่อยู่โดยรอบของสามตำบลดังกล่าวนี้ตามภาพ มีระดับที่สูงกว่าก็ทำสวนผลไม้ สวนยางพารากันโดยมาก นอกจากนี้ยังมีมือคลองกระจายอยู่หลายบริเวณซึ่งจะไหลมาสมทบกับคลองประแสเป็นส่วนใหญ่ บางส่วนก็ไหลไปสมทบกับคลองวังหว้า คลองเนินฆ้อ คลองเขาดิน

....ในคราวเดือนกันยายนต่อเนื่องตุลาคม ๒๕๕๔ ที่มีปริมาณน้ำมาก จึงปรากฏมีน้ำเอ่อล้นตลิ่งขึ้นมาท่วมในบริเวณตำบลวังหว้าด้านทิศใต้ ตำบลบ้านนา ตำบลทางเกวียน ตำบลทุ่งควายกินด้วยเหตุธรณีสัณฐานเป็นที่ลุ่มนั่นเอง 

ภาพที่๓.น้ำมายังไง...อ่างเก็บน้ำประแสมีการพร่องน้ำ
ใต้สันเขื่อนตามแบบมาตรฐาน (จุดที่ ๑) นอกจากนี้เมื่อน้ำเหนือเขื่อนมีปริมาณมากกว่าที่จะกักเก็บได้ ก็จะมีช่องสปินเวย์ทั้งสองด้านของสันเขื่อนระบายน้ำล้นออกตรงนี้ (จุดที่ ๒) ซึ่งกรณีนี้จะไม่สามารถควบคุมการไหล ของน้ำที่ล้นออกทางสปินเวย์ได้เลย 

สำหรับน้ำจากคลองสะพาน (จุดที่ ๓) เกิดจากมือคลองด้านทิศตะวันตกใต้อ่างเก็บน้ำประแส ซึ่งรับน้ำจากพื้นที่ราว ๕๐๐ ตารางกิโลเมตร มาสมทบกับน้ำที่ปล่อยจากอ่างเก็บน้ำประแส ซึ่งน้ำจากคลองสะพานนี้ มีปริมาณมากน้อยขึ้นอยู่กับสภาพดินฟ้าอากาศ และไม่สามารถควบคุมกำกับการระบายน้ำจากที่นี่ได้ เพียงแต่จุดที่มาสมทบกับคลองหลักนี้ ยังอยู่เหนือจุดวัดปริมาณน้ำ Z.11 ที่เขาวังจิกขึ้นไป (จุดที่ ๔)  จึงสามารถตรวจวัดปริมาณน้ำ ก่อนที่จะมุ่งไปสู่ตำบลบ้านนาและตำบลทางเกวียนได้

ด้านทิศใต้ของจุดวัดปริมาณน้ำ Z.11 ยังมีมือคลองอยู่อีกคือ น้ำจากคลองใช้ไหลผ่านข้างที่ ทำการองค์การบริหารส่วนตำบลทางเกวียนรอดถนนบ้านบึง แกลงไปรวมกับคลองประแส

 เหล่านี้ จึงเป็นแหล่งที่มาของน้ำในคลองประแส ซึ่งมีผลต่อปริมาณน้ำคลองในเขตตำบลบ้านนา ทางเกวียน ทุ่งควายกิน วังหว้า

ทั้งการลงพื้นที่ประเมินสภาพ การแจ้งเตือนประชาชน ในพื้นที่เสี่ยง ด้วยเครื่องมือต่าง ๆ คือ หอกระจายข่าว รถประกาศเคลื่อนที่ การส่งข้อมูลผ่านระบบโทรศัพท์มือถือ การติดต่อตรงทางโทรศัพท์ระหว่างกัน การเตรียมแผนการช่วยเหลือกรณีฉุกเฉิน การให้คำแนะนำเรื่องระดับพื้นบ้าน ที่ควรจะเป็นเมื่อมีการก่อสร้าง การขุดลอกคลองเพื่อให้สามารถ รองรับปริมาณน้ำได้มากและรื้อถอนสิ่งกีดขวางต่าง ๆ เช่น สวะ กิ่งไม้ให้พ้นคลองเพื่อการระบายน้ำที่ดี

เมืองแกลง เป็นเมืองที่ตั้งริมฝั่งคลอง อิทธิพลของน้ำล้นตลิ่งมีผลถึงขั้นสันนิษฐานกันว่า ทำให้ต้องย้ายที่ตั้งเมืองแกลงเดิมจากบ้านดอนเค็ด หลังวัดโพธิ์ทองพุทธาราม ในปี พ.ศ.๒๔๕๑ สมัยรัชกาลที่ ๕ มาอยู่บนที่ดอนอย่างบ้านตลาดสามย่านมาจนกระทั่งปัจจุบัน 

เมื่อเรามีบ้านเรือนตั้งริมฝั่งคลองฉะนี้แล้ว จึงสมควรที่จะเข้าใจธรรมชาติแห่งเมืองเพื่อปรับตัวเตรียมพร้อมที่จะอยู่อย่างสอดคล้องกับธรรมชาติฉะนี้แล