เคยพบเอกสารในอดีตเมื่อเจ็ดแปดสิบปีก่อน เป็นของนายอำเภอแกลงที่รายงานเข้าไปให้ข้าหลวงได้ทราบถึงผลผลิตข้าวที่บ้านเราในแต่ละีปี มีทั้งปีที่อุดมสมบูณณ์ ปีที่ข้าวยาก เสียหายจากน้ำหรือแมลง แต่ภายหลังเชื่อว่าสักสามสี่สิบปีล่วงมา คงเป็นรายงานเกี่ยวกับผลผลิตจำพวกยางและผลไม้เสียมากกว่า และการรายงานผลผลิตจากทุ่งนา ก็คงเปลี่ยนเป็นการรายงานผลผลิตจากทุ่งนากุ้งเสียหลายส่วนแล้วเช่นกัน |
||||
|
||||
| น้ำท่าที่อยู่ใกล้ตัวใกล้บ้านเราก็ยังเหมาะที่จะทำนา แต่เรากลับต้องหาสตางค์ไปซื้อข้าวจากที่อื่นมากิน รถบรรทุกข้าวคันแล้วคันเล่าที่บรรทุกข้าวเต็มคันจากภาคกลาง ภาคอีสานจึงวิ่งเข้าออกบ้านเราอยู่ทุกวัน น่าเสียดายที่เราผลิตอะไรเพื่อกินเพื่อขายได้ตั้งมากมายหลายอย่าง แต่ยกเว้นเรื่องปลูกข้าวที่เราต้องกินวันละสามเวลามาและไปตลอดชีวิต | ||||
|
||||
เขาบอกกันว่าปลูกข้าวแล้วขาดทุน ขายไม่มีกำไร แต่แปลกใจทำไมที่เขาเสียค่าบรรทุกกันข้ามภาคมาไกล ๆ หลายร้อยกิโลเมตรจึุงขายมีกำไรได้ ก็เพราะวันนี้ราคาข้าวเปลี่ยนไปจากเดิมแล้ว แต่กระนั้นก็ดี หากคิดแต่จะให้ได้ผลผลิตเต็มที่โดยการลงทุนในกระบวนการผลิตที่สูง เช่น ค่าปุ๋ยแพง ค่าน้ำมันแพง ฯ แม้ราคาข้าวจะดีกว่าแต่ก่อนมาก ก็คงทำแล้วไม่เหลือกำไรอยู่ร่ำไป เหมือนการเลี้ยงปลาที่ต้องไปซื้อหัวอาหารจากบริษัทมาขุนให้ได้น้ำหนักมาก ๆ จึงจะคุ้ม โดยลืมไปว่าต้องใช้เงินไปซื้อหัวอาหารมาขุนให้ได้น้ำหนักเสียจนไม่เหลือกำไร การสร้างรายได้จากผืนดินด้วยการเพาะปลูกจึงต้องตั้งหลักตั้งสติเรื่องการลงทุนและ เรื่องประเภทพืชผลที่เหมาะกับสภาพพื้นที่เสียก่อนเป็นลำดับแรก โดยยึดหลักปลูกเพื่อกิน พอขาย แต่ปลูกเพื่อขาย อาจไม่พอกินไว้อยู่เสมอ เมื่อตัดสินใจกลับไปทำนาปีนี้เป็นปีแรก ที่ทุ่งดอนมะกอกและหนองกระโดง ก็ได้เห็นว่าคนเก่า ๆ สักอายุห้าหกสิบปีขึ้นไปต่างก็มีประสบการณ์ในการทำนามาก่อนแทบทั้งนั้น คล้ายกับคนในวัยนี้ที่เคยสัมผัสคลองประแสกันมาก่อนไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง วิธีไถดะ วิธีตกกล้า ถอนกล้า ดำนา...ยังได้เห็นความทะมัดทะแมงหรือเรียกคืนความชำนาญได้ไม่ยากเย็น อาจมีคนคุยชวนหัวแปลงนิยายอมตะเรื่องแผลเก่าของไม้ เมืองเดิมว่าพอได้ไปลงนาแล้ว เข้าใจหรือยังว่าทำไมอีเรียมจึงตัดสินใจหนีไอ้ขวัญเข้าไปบางกอก เพราะทำนามันแสนสาหัส แต่ก็มีข้อคิดข้อสังเกตสำหรับการกลับมาทำนาในวันนี้อีกหลายอย่าง |
||||
|
||||
|
||||
เพราะเมื่อลงทุนสูงก็ต้องขายแพง แล้วก็จะขายยากไม่มีกำไร หนทางหนึ่งคือใช้แรงให้มาก ใช้เครื่องจักรให้น้อย หรือคิดดูว่าสมัยก่อนปู่ย่าตายายใช้อะไรเป็นปุ๋ยเลี้ยงดินเลี้ยงต้นพืช ในวันที่ยังไม่มีปุ๋ยจากบริษัทเ้ข้ามาจำหน่าย ก็ปุ๋ยหมักจากเศษวัสดุเหลือใช้จากบ้านจากนาไง และปุ๋ยคอกจากการเลี้ยงสัตว์ เช่นหมู วัว ฯ ไงซึ่งจะช่วยให้เราเพาะปลูกได้อย่างไม่ทุกข์
ย้อนกลับมาดูเรื่องธรณีสัณฐานอีกครั้ง คนโบราณนั้นเขาจะเรียกชื่อสถานที่แต่ละที่แต่ละแห่ง เขาก็จะเรียกมาจากสิ่งที่เขาได้พบได้เห็น และเมื่อเรียกขานชื่อออกไปแล้วทุกคนจะเข้าใจได้ว่าที่นั้นอยู่ตรงไหน อาทิ หนองแตงโม หนองผักบุ้ง เพราะตรงนั้นมีสภาพเป็นหนองที่เคยใช้น้ำปลูกแตงโมอยู่ หรือมีผักบุ้งขึ้นอยู่ หรืออย่างแหลมยาง แหลมท่าตะเคียน ก็เพราะเขาเห็นสภาพพื้นที่มีลักษณะแหลมออกไปในคลองและมีต้นยางต้นตะเคียนขึ้นอยู่ เป็นต้น และเมื่อมามองภาพใหญ่ ๆ ของอำเภอแกลง จะเห็นว่าตำบลที่เราอยู่และตำบลหรือหมู่บ้านใกล้เคียงของเรานี้ คือตำบลทางเกวียน ตำบลบ้านนา ตำบลทุ่งควายกิน ทั้งสามตำบลนี้มีทั้งเกวียน นา และควาย ก็หมายถึงว่าเราอยู่กันในพืันที่ลุ่ม น้ำท่าบริบูรณ์ครบองค์ประกอบที่จะเหมาะแก่การทำนา ปู่ย่าตายายก็เลยขานชื่อไว้ตามภูมินามประจำถิ่น นี้จึงเป็นข้อบ่งชี้ว่าบ้านเราเหมาะที่จะทำอะไรที่จะล้อไปตามธรรมชาติ ิอย่างเกื้อกูลไม่แผ้วถางทำลายเปลี่ยนลักษณะการใช้ที่ดินอย่างฝืนกัน แม้เมืองแกลงจะเจริญเติบโตพัฒนาไปตามกาลเวลามาตามยุคสมัย แต่มิใช่ว่าความเจริญนี้จะต้องเดินตามรูปแบบซ้ำ ๆ เหมือนกับเมืองทุกแห่งที่มากคน มากบ้านมากปัญหาต่างประสบไปแล้วก่อนหน้า อย่าไปรื้อไล่แหล่งเพาะปลูก หรือไล่วัวไล่ควายเพียงเพราะต้องการให้ดูว่าบ้านเมืองพัฒนา เพราะเมืองที่มั่นคงควรต้องมีแหล่งผลิตอาหารหรือพื้นที่เพาะปลูกเอาไว้บ้าง เพื่อไม่ต้องพึ่งพาอาหารจากที่อื่นจนเกินไปนัก |
||||
 |
||||
|
||||
| ข้อที่น่าคิดอีกอย่างหนึ่งคือ เมืองแกลงนั้นได้ชื่อว่าเป็นเมืองแห่งผลไม้ แต่เชื่อหรือไม่ กว่ายี่สิบปีมานี้ ไม่เคยได้ยินชาวสวนบอกทำสวนผลไม้แล้วดี มีแต่ได้ยิยเสียงบ่นทุกปีว่าราคาเงาะ ทุเรียน มังคุด ลองกอง แย่ ทำให้ขาดทุนหรือแทบไม่มีกำไร ทำไมจึงเป็นแบบนี้ มันมีเหตุหลายประการ คือ บรรดาผลไม้เหล่านี้ ถึงคราวฤดูของเขา เขาจะออกในเวลาใกล้เคียงกัน ทำให้ผลไม้ล้นตลาด แล้วก็เป็นจังหวะของคนรับซื้อที่จะเข้ามาช้อปปิ้งของถูก ๆ ไปขาย กำไรดีกว่าเจ้าของสวนที่ดูแลรักษาต้นไม้มาตลอดปีเสียอีก เพราะผลไม้เหล่านี้สุกแล้วเสีย เก็บไม่ได้ หรือเก็บได้ก็ต้องไปทำห้องเย็นซึ่งจะมีสักกี่ราย มีก็แต่คนที่ทำส่งออกเท่านั้น หรือไม่ก็ต้องเอาไปแปรรูปซึ่งก็ทำไปเพราะจำใจ แต่อย่างไรก็ดี ท่ามกลางเสียงบ่นก็ยังเห็นปลูกพืชผลกันอยู่อย่างเดิมมาชั่วนาตาปี จนบางทีก็อดสงสัยไม่ได้ว่าจะทนไปทำไม นอกจากนี้ อีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เดือดร้อนก็เพราะไปเน้นปริมาณผลผลิตมากเกินไปโดยวิธีลงทุนอัดปุ๋ยมาก ๆ และแพง ๆ แม้ผลผลิตออกมามากแต่ก็ต้นทุนสูง แถมทำร้ายเนื้อดินในสวนให้แย่ลงเรื่อย ๆ ตลาดเลยเป็นของผู้ค้าและผู้ซื้อมาตลอด ไม่ได้เป็นของเจ้าของสวนเลย จึงน่าคิดเหลือเกินว่าต้องปรับตัวอย่างไร จะได้ไม่ต้องป่วยการที่จะมาแทรกแซงหรือประกันราคาแบบแก้ปัญหาไม่เข้าเนื้อ แต่เป็นแบบขอไปทีเป็นปี ๆ ไป
เปรียบเทียบกับยางพาราที่ทุกส่วนของต้นยางใช้ได้ ทั้งกิ่ง ใบ ลำต้น และน้ำยาง แปรรูปเป็นยางแผ่นก็เก็บได้ ทำเป็นเฟอร์นิเจอร์ไม้ยางก็เป็นที่ต้องการของตลาด ราคาต่อกิโลกรัมก็สูงกว่า ก็นับเป็นพืชอีกชนิดหนึ่งที่ปลูกกันมากขึ้นอยู่ตลอดเวลา หากระทมกับการปลูกผลไม้ที่ต้องดูแลกันจุกจิก นี้ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่ง |
||||
|
||||
วันนี้เรียมจะต้องคิดใหม่ เพราะเรื่องการทำนาไม่น่าจะเหมือนเดิมแล้วเอย |
